 |
|
Cố nhạc sĩ Nhật Ngân. (H́nh: RFA) |
Nhạc Sĩ Nhật Ngân đă qua đời vào lúc 10:00am sáng nay Thứ Bảy 21/1/2012.
Nhạc sĩ Nhật Ngân, tên thật Trần Nhật Ngân, sinh năm 1942 tại Thanh Hóa, vào Nam
năm 1954. Ông đă từ trần vào lúc 10 giờ sáng ngày Thứ Bảy, 21-01-2012 tại
California USA. Thọ 70 tuổi.
Tài tử Đặng Hùng Sơn qua email đă nhận định, “Sự ra đi của nhạc sĩ Nhật Ngân là
một mất mát lớn trong nền tân nhạc Việt . Mong ông hưởng sự b́nh an trong thế
giới nơi cơi hằng sống đời đời.”
Trang nhà www.luanhoan.net của thi sĩ Luân Hoán đă có bài nhan đề “Nhật Ngân,
Người Đưa Em Sang Sông,” trong đó viết sơ lược về tiểu sử nhạc sĩ Nhật Ngân như
sau:
“... Nhật Ngân họ Trần, ra đời năm 1942 tại Thanh Hóa. Anh là con út của cặp vợ
chồng có 6 con. Thân phụ anh, một nhân viên công chức, đă thất lộc. Nhật Ngân
theo mẹ, cùng các anh chị vào miền Trung, sống tại Đà Nẵng một thời gian trước
khi vào Sài G̣n. Anh theo học tại trường Vơ Trường Toản. Có Tú Tài, Nhật Ngân
trở ra dạy việt văn và âm nhạc tại trường trung học tư thục Phan Thanh Giản. Năm
1965, anh gia nhập quân đội Việt Nam Cộng Ḥa, tùng sự tại Cục Tâm Lư Chiến. Một
năm sau, anh được chuyển về làm trưởng ban văn nghệ tại Trung tâm Huấn luyện
Quang Trung.
Chị Mai Nương đă chấm dứt cuộc sống độc thân của anh từ năm 1969. T́nh yêu của
Ngân và Nương đă đúc kết được ba tác phẩm lớn. Sau 30 tháng 4-1975, Nhật Ngân
chậm chân lên tàu, nhờ đó tạo được 7 năm kiến thức thực tế về chế độ xă hội chủ
nghĩa. Năm 1982, anh vượt biên đến tỵ nạn tại Sikiu Thái Lan, không có đoàn thê
tử bên cạnh. Năm 1984, anh được nhận vào Hoa Kỳ. Gia đ́nh ca sĩ Thanh Thúy bảo
trợ anh về sống ở phía bắc Hollywood, trước khi thuê chung nhà cùng nghệ sĩ
Nguyễn Long, tục danh Long Đất tại Orange County.
Trong thời gian đầu ở Mỹ, Nhật Ngân được gọi thủ vai một quân nhân “mệnh yểu”
trong phim Đoạn Cuối T́nh Yêu, bên cạnh những Băng Châu, Ánh Hoa, Huy Khánh, Mai
Khanh… Cuốn phim này do Nguyễn Ngọc Chấn CNN thực hiện. (Nguyễn Ngọc Chấn là cựu
học sinh Chu Văn An… Sài G̣n, bằng hữu thân thiết cùng Du Tử Lê, Ngọc Hoài
Phương, Phương Triều, Vũ Thành An… Ông được bè bạn gọi là “cậu trời”, tôi không
được rơ ba chữ viết tắt đi liền sau tên và họ).
Sinh hoạt âm nhạc tại hải ngoại trong giai đoạn này c̣n hạn hẹp, Nhật Ngân xoay
qua làm báo sau khi được nhà văn Hoài Điệp Tử (1943-1987) mời về cộng tác với
báo Mai. Phong trào phim bộ cùng những trung tâm thương mại âm nhạc ra đời, kéo
theo sự sinh động trong bộ môn âm nhạc. Nhật Ngân cũng như nhiều nhạc sĩ khác đă
có cơ hội sinh hoạt theo sở thích của ḿnh không ngừng nghỉ. Năm 1990 vợ con anh
được sang đoàn tụ. Nhật Ngân phải đi cày nhiều hơn để nuôi vợ và con đến trường.
Chị Nhật Ngân đă trở thành một y tá. Trưởng nữ, Ngân Khánh, tốt nghiệp Cử nhân
Âm nhạc tại Đại học Fullerton, California. Em trai thứ nhất của Ngân Khánh theo
học ngành dược và cậu út, tốt nghiệp ngành điện toán.
Nhật Ngân ngă bệnh vào năm 1992. Cái bao tử của anh dan díu với bệnh ung thư,
phải cắt bỏ mất hai phần ba. Nhưng nhờ biết vui sống với bệnh nan y, Nhật Ngân
hồi phục dần và anh tiếp tục sáng tác...”(hết trích)
Trang web Xứ Quảng đă viết về Tiểu Sử và một số nhạc phẩm được chú ư trong hơn
200 ca khúc của nhạc sĩ Nhật Ngân như sau, trích:
“Tên thật là Trần Nhật Ngân. Sinh tại Thanh Hóa và lớn lên tại Đà Nẵng. Cựu cán
bộ tâm lư chiến trung tâm huấn luyện Quang trung. Hiện định cư tại Hoa Kỳ từ năm
1982.
Theo học nhạc với giáo sư Đỗ Thế Phiệt về violon và piano. Khởi sáng tác từ năm
1959. Ngoài viết những ca khúc kư tên Nhật Ngân, ông c̣n một số sáng tác chung
với nhạc sĩ Trần Trịnh, Và v́, cả hai chơi thân với Lâm Đệ (con rể chủ hăng dĩa
Sóng Nhạc) nên đă khai sinh ra tên: Trịnh Lâm Ngân.
Những nhạc bản phổ biến rộng trong quần chúng:
Tôi Đưa Em Sang Sông (viết chung với Y Vũ)
Ngày Vui Qua Mau
Lời Đắng Cho Một Cuộc T́nh
Bài Hát Cho Người Kỷ Nữ
Đêm Nay Ai Đưa Em Về
Một Mai Giă Từ Vũ Khí
Xuân Này Con Không Về
Qua Cơn Mê
Xin Chia Buồn
Mùa Xuân Của Mẹ
Người T́nh Và Quê Hương
Anh Giải Phóng Tôi Hay Tôi Giải Phóng Anh?
Ngày Đá Đơm Bông
Cả Nhà Làm Thơ (phổ thơ Trần Mộng Tú)
Gần đây nhất, nhạc sĩ Nhật Ngân đă viết thêm hai ca khúc tiếp theo cho bài nhạc
nổi tiếng "Xuân Này Con Không Về", là các bản "Xuân Nào Con Sẽ Về" và "Xuân Này
Con Về Mẹ Ở Đâu" - được các ca sĩ Tường Nguyên và Quang Lê tŕnh diễn rất đạt
trong Video Paris By Night 76 Chủ Đề Xuân Tha Hương 2005.”
Đặc biệt, bài viết nhan đề “Nhật Ngân: 40 năm cho âm nhạc Việt Nam” của nghệ sĩ
Trường Kỳ trước đây đă kể nhiều chi tiết về sự nghiệp của Nhật Ngân, ghi lại cả
mối t́nh đă dẫn tới ca khúc nổi tiếng "Tôi Đưa Em Sang Sông" và t́nh khúc "Đêm
Nay Ai Đưa Em Về."
Trường Kỳ đă viết về nhạc sĩ Nhật Ngân, trích:
“... Nhật Ngân đă có một quá tŕnh hoạt động trong lănh vực âm nhạc từ 40 năm
qua.
Đó là một tên tuổi lớn trong làng âm nhạc, tác giả của nhiều ca khúc giá trị -
với số lượng lên tới hàng trăm bài, không kể đến những nhạc phẩm Mỹ hoặc Pháp do
ông soạn lời Việt. Không những thế, ngoài việc sáng tác ca khúc, Nhật Ngân c̣n
là tác giả của nhiều nhạc kịch rất quen thuộc trong các chương tŕnh video.
Trần Nhật Ngân, sinh năm 1942 tại Thanh Hóa và là con út trong một gia đ́nh sáu
người con. V́ thân phụ là một công chức thường phải di chuyển nhiều, nên Nhật
Ngân cũng đă từng sống ở nhiều nơi: Huế và Đà Nẵng.
Vào khoảng cuối thập niên 50, Nhật Ngân cùng mẹ vào Sài G̣n, theo chân các anh
chị đă vào đây từ trước, trong khi bố ông đă qua đời từ lâụ Sau khi học hết
trung học ở trường Vơ Trường Toản và lấy được mảnh bằng tú tài, ông trở ra Đà
Nẵng dạy nhạc và Việt văn tại trường Phan Thanh Giản. Trước đó, tại Đà Nẵng và
Huế, Nhật Ngân đă đến với âm nhạc qua sự chỉ dẫn của các linh mục và sau đóù ở
Sài G̣n, qua sự hướng dẫn của những người thân trong họ là giáo sư âm nhạc và
nhạc sĩ nổi tiếng như Đỗ Thế Phiệt và Nhật Bằng.
Theo lời tâm sự của Nhật Ngân, đáng lẽ ông đă trở thành một nhạc công xử dụng vĩ
cầm như người em họ là Nhật Hiền, nhưng v́ gia đ́nh ông quá nghèo, không đủ khả
năng mua cho ông nhạc khí nàỵ Do đó, ông đành quyết định thôi học. Và chính
quyết định đó đă đưa Nhật Ngân đi theo con đường sáng tác.
"Tôi Đưa Em Sang
Sông"
V́ ḷng đam mê âm nhạc và nhất là nhờ ở khả năng thiên phú của ḿnh, Nhật Ngân
đă hoàn thành nhạc phẩm đầu tay khi ông mới vừa 18 tuổi vào năm 1960. Đó là một
ca khúc t́nh cảm mang tên "Tôi Đưa Em Sang Sông."
Về trường hợp ra đời ca khúc này, Nhật Ngân cho biết: Khi trở về dạy học ở Đà
Nẵng, ông có một người yêu.
Mà thời đó các gia đ́nh ở miền Trung, vấn đề là phải có chức phận, th́ họ mới gả
con gái cho ḿnh. Thế nhưng thuở đó ông chỉ là người dạy học thôi, nhất là c̣n
trẻ lắm, nên gia đ́nh cô ấy không chịu gả và cô ấy đi lấy chồng. "Thật sự là
ngẫu hứng thôi, tôi làm bài hát đó."
Mặc dù chưa có phương tiện phổ biến rộng răi trong thời gian đầu, nhưng "Tôi Đưa
Em Sang Sông" đă trở thành một ca khúc được giới học sinh, sinh viên Đà Nẵng rất
ưa thích, chép tay chuyền cho nhau hát.
Sau đó Nhật Ngân gửi ca khúc này vào Sài G̣n nhờ nhạc sĩ Y Vân phổ biến dùm, với
sự sửa đổi một vài chữ trong bản nhạc cho hợp với đường lối của Bộ Thông Tin,
lúc đó không cho phép phổ biến những nhạc phẩm ủy mị, ướt át. Câu "Rồi thời gian
lặng lẽ trôi, đời tôi là cánh mây trôi bốn phương trờị Và đời em là cánh hoa th́
bao người ước mơ, đưa đón trông chờ" được nhạc sĩ Y Vân đổi thành "Rồi thời gian
lặng lẽ trôi, đời tôi là chiến binh đi khắp phương trờị Và đời em là cánh hoa
th́ bao người ước mơ, đưa đón trông chờ" cho phù hợp với hoàn cảnh chiến tranh
của đất nước.
Câu kết của bản chính là "Nàng đă thay một lối về, thay cả bàn tay đón đưa" cũng
đă được Y Vân đổi thành "Nàng đă thay một lối về, quên cả người trong gió mưa."
Sự thay đổi lời ca này đă khiến cho cảm thấy "hẫng" đi một chút, như lời ông nói,
v́ không đúng với tâm trạng của ḿnh khi đến lúc đó, chưa hề trải qua đời sống
trong quân ngũ.
Hơn nữa, v́ tác giả c̣n là một người chưa có tên tuổi nên cần nhờ tới một nhạc
sĩ nổi tiếng đứng chung tên với "Tôi Đưa Em Sang Sông" để dễ dàng đến với quần
chúng hơn. Khi được phát hành, "Tôi Đưa Em Sang Sông" được kư tên bởi hai người
là Trần Nhật Ngân và Y Vũ.
Đêm Nay Ai Đưa Em Về
Với một tâm hồn lăng mạn của thời niên thiếu, Nhật Ngân, v́ cảm mến giọng ca của
một nữ ca sĩ tên tuổi thời đó, đă cảm hứng để sáng tác t́nh khúc thứ nh́ của ông
là "Đêm Nay Ai Đưa Em Về" đă được Lệ Thanh tŕnh bầy lần đầu tiên qua phần phụ
họa của Hồng Phúc và Thanh Sơn. Cũng như "Tôi Đưa Em Sang Sông," nhạc phẩm "Đêm
Nay Ai Đưa Em Về" vào đầu thập niên 60 đă trở thành ca khúc quen thuộc đối với
thính giả của các đài Sài G̣n và Quân Đội và là những nhạc phẩm được nhà Diên
Hồng xuất bản dưới h́nh thức những bản nhạc rời bán rất chạy...” (hết trích)
Trong một bài phỏng vấn trên Đài RFA năm 2008, nhạc sĩ Nhật Ngân tŕnh bày với
phóng viên Thy Nga của RFA, trích:
“... tôi gốc ngoài Bắc, ông Cụ tôi hồi xưa là công chức, khi mà đổi vào Huế năm
1952 th́ đưa cả gia đ́nh vào. Th́ tôi lớn lên ở Huế, rồi tôi vào Đà Nẵng học
Trung học. Cái gắn bó của tôi với Quảng Nam - Đà Nẵng th́ hơi nhiều, và cứ mặc
nhiên là những người nào ở Quảng Nam - Đà Nẵng họ quư mến ḿnh, họ gắn cho ḿnh
là dân xứ Quảng th́ tôi nghĩ cái đó cũng chẳng thành vấn đề ǵ, tại v́ cả một
cái thời tuổi trẻ của tôi ở Trung học cũng như là đi vào văn nghệ, thành tôi rất
yêu mến xứ Quảng Nam - Đà Nẵng.
Nhạc sĩ Nhật Ngân cho hay tổng cộng từ trước tới giờ, ông sáng tác được gần 200
bài, gồm nhiều thể loại, từ nhạc t́nh cảm, nhạc thiếu nhi, nhạc thời trong quân
đội, nhạc viết về quê hương, về nơi theo học Trung học và trưởng thành là ở Đà
Nẵng, phổ thơ, đặt lời Việt cho nhiều nhạc khúc ngoại quốc...”
Nhật Ngân là một nhạc sĩ lớn, đă để lại một dấu ấn khó phai nhạc trên ḍng lịch
sử âm nhạc t́nh ca của Việt Nam.
Đúng rằng, nhạc sĩ Nhật Ngân qua đời là một mất mát lớn trong nền tân nhạc Việt
Nam.
(VIỆT BÁO)
Nhật Ngân và Ban Tổ Chức Đại Hội Liên Trường 2011
PCT Đại Hội Thế
Giới Lần 1 -
Phần XVI (Tôi Đưa Em Sang Sông)
PCT Đại Hội Thế
Giới Lần 1 -
Phần XVII (Quảng Nam Quê Ta Ơi)
Ngày Ấy Không Xa-
Youtube
Đài Global TiVi 57.8 phỏng vấn Nhạc Sĩ Nhật Ngân, anh Hoàng Tấn Kỳ và Thầy Trần Gia Phụng trong ngày Đại Hội Liên Trường 2011